Retroperitoneal Anatomy and Avascular Spaces for Pelvic Surgery: Cadaveric Dissection Atlas
İlker Selcuk1, Ozhan Ozdemir2, Necdet Kocabiyik3, Mehmet Ali Güner3, Melike Doganay21Ankara Bilkent City Hospital, Woman’s Health Training and Research Hospital, Department of Gynecologic Oncology, Ankara/Turkiye2University of Health Sciences, Gulhane School of Medicine, Department of Obstetrics and Gynecology, Ankara/Turkiye
3University of Health Sciences, Gulhane School of Medicine, Department of Anatomy, Ankara/Turkiye
This paper presents a comprehensive ‘cadaveric dissection atlas’ detailing the retroperitoneal anatomy essential for advanced pelvic surgery. Developed by a multidisciplinary team of anatomists, gynecologists, and gynecologic oncologists, the study provides a systematic, layer-by-layer guide for navigating the pelvic avascular spaces. It details five critical surgical corridors: the presacral (retrorectal) space, the pararectal space (divided into Latzko and Okabayashi compartments), the paravesical space (medial and lateral), the prevesical (retropubic/Retzius) space, and the medial psoas space (laterovascular plane).
This atlas emphasizes the use of constant landmarks, such as the sacral promontory, obliterated umbilical artery, and ureter, to define anatomical boundaries and ensure safe surgical practice. The main point is to maintain adequate exposure after the retroperitoneal entry and to perform layer-by-layer surgical dissection to identify the critical anatomical structures. The superior hypogastric plexus, hypogastric nerve, pelvic splanchnic nerves, inferior hypogastric plexus with the vesical and rectal branches, also the internal iliac artery with the posterior and anterior trunk branches, such as superior gluteal artery, iliolumbar and lateral sacral artery, uterine artery, inferior gluteal artery, pudendal artery, obturator artery, middle rectal artery, inferior and superior vesical artery and obliterated umbilical artery, the external iliac artery with the corresponding internal iliac and external iliac veins were discussed. Besides, the somatic nerves, obturator nerve, lumbosacral trunk, sacral nerves, sciatic nerve, genitofemoral, and femoral nerve were reviewed. The parietal fascia planes, pubocervical fascia structure, and visceral compartments were evaluated as a part of the whole. Respecting fascial planes—particularly the presacral fascia—is mandatory to avoid catastrophic hemorrhage and autonomic nerve injury. These spaces serve as the "neurovascular roadmap" for complex procedures, including radical hysterectomy, nerve-sparing pelvic surgery, pelvic lymphadenectomy, and hemorrhage control. Mastery of these interconnected retroperitoneal compartments facilitates a transition from organ-based to space-oriented surgery, significantly reducing morbidity while maintaining oncologic radicality.
Pelvik Cerrahi için Retroperitoneal Anatomi ve Avasküler Alanlar: Kadavra Diseksiyon Atlası
İlker Selcuk1, Ozhan Ozdemir2, Necdet Kocabiyik3, Mehmet Ali Güner3, Melike Doganay21Ankara Bilkent Şehir Hastanesi, Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Jinekolojik Onkoloji Kliniği, Ankara/Turkiye2Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Gülhane Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı, Ankara/Turkiye
3Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Gülhane Tıp Fakültesi, Anatomi Anabilim Dalı, Ankara/Turkiye
Bu makale, ileri düzey pelvik cerrahi için gerekli olan retroperitoneal anatomiye dair ayrıntılı bir ‘kadavra diseksiyon atlası’ sunmaktadır. Anatomistler, jinekologlar ve jinekolojik onkologlardan oluşan multidisipliner bir ekip tarafından geliştirilen çalışma, pelvik avasküler boşlukların cerrahide kullanılmasına yönelik sistematik, katman katman bir kılavuz sağlamaktadır. Beş kritik pelvik cerrahi alanı ayrıntılı olarak ele almaktadır: presakral (retrorektal) boşluk, pararektal boşluk (Latzko ve Okabayashi bölmelerine ayrılmıştır), paravezikal boşluk (medial ve lateral olarak değerlendirilir), prevezikal (retropubik/Retzius) boşluk ve medial psoas boşluğu (laterovasküler düzlem).
Bu atlas, anatomik sınırları tanımlamak ve güvenli cerrahi uygulamaları sağlamak için sakral promontorium, oblitere umbilikal arter ve ureter gibi sabit referans noktalarının kullanımını vurgulamaktadır. Asıl önemli nokta, retroperitoneal girişten sonra yeterli cerrahi görünümün sağlanması ve kritik anatomik yapıları belirlemek için katman katman cerrahi diseksiyon yapılmasıdır. Superior hipogastrik pleksus, hipogastrik sinir, pelvik splanknik sinirler, inferior hipogastrik pleksus, mesane ve rektal dalları, ayrıca superior gluteal arter, iliolumbar arter ve lateral sakral arter, uterin arter, inferior gluteal arter, pudendal arter, obturator arter, middle rektal arter, inferior ve superior vesical arter ve oblitere umbilikal arter gibi posterior ve anterior kök dalları olan internal iliak arter ile external iliak arter ve bunlara karşılık gelen internal iliak ve eksternal iliak ven ele alındı. Ayrıca, somatik sinirler, obturator sinir, lumbosakral trunk, sakral sinirler, siyatik sinir, genitofemoral ve femoral sinir incelendi. Parietal fasya düzlemleri, puboservikal fasyayı oluşturan kompartmanlar ve visseral bölmeler, bir bütünün parçası olarak değerlendirildi. Cerrahi kanama ve otonom sinir hasarını önlemek için fasyal düzlemlere, özellikle de presakral fasyaya ve devamına özen göstermek gerekir. Bu alanlar, radikal histerektomi, sinir koruyucu pelvik cerrahi, pelvik lenfadenektomi ve kanama kontrolü de dahil olmak üzere kompleks cerrahi prosedürler için "nörovasküler yol haritası" görevi görür. Bu birbirine bağlı retroperitoneal alanların uygun kullanımı, organ odaklı cerrahiden alan odaklı cerrahiye geçişi sağlayarak, onkolojik radikalliği korurken morbiditeyi önemli ölçüde azaltır.
Corresponding Author: İlker Selcuk, Türkiye
| TOOLS |
 Print Download citation RIS EndNote BibTex Medlars Procite Reference Manager Share with email Share Send email to author
Similar articles Google Scholar |